شروع سخنرانی و پایان سخنرانی مهمترین و البته دشوارترین صحنه های هستند که در سخنوری با آن مواجه می شوید. مایو آنجلو نویسنده، شاعر و بازیگر آمریکایی می گوید مردم آنچه را گفتی فراموش می کنند، آنچه انجام دادی را فراموش می کنند ولی احساسی را که به آن ها دادی هرگز فراموش نمی کنند. پس شروع سخنرانی باید طوری باشد که احساس خوبی در مخاطب ایجاد کند.
آنچه می خوانید
مشکلات شروع سخنرانی
شما در جلسه ای حضور دارید و میکروفون شما روشن می شود که صحبت کنید و یا در سالن سخنرانی نشسته اید و از شما دعوت می کنند که روی سن بروید و سخنرانی کنید. در همین فاصله چند ثانیه ای که شما را صدا می کنند و زمانی که شما شروع به سخنرانی می کنید، مشکلات زیر بروز می کند:
الف) افزایش ضربان قلب به دلیل افزایش استرس و اضطراب
ب) مشکل تنفس پیدا می کنید.نفستان بند می آید و برای تلفظ صحیح کلمات و بیان جملات دچار مشکل می شوید و بریده بریده صحبت می کنید
ج) به دلیل حجم فشار استرس کلمات را فراموش می کنید و قدرت بیانتان را از دست می دهید که این مورد از بدترین مشکلاتی است که در شروع سخنرانی با آن مواجه می شویم
نکاتی که باید در شروع سخنرانی رعایت کنید
الف) شروع سخنرانی خود را حتما از قبل تمرین کنید. هر تکنیکی که برای شروع سخنرانی استفاده می کنید را بارها و بارها تمرین و اجرا کنید تا تسلط کافی روی آن پیدا کنید. به نحوی که در بدترین شرایط استرس هم بتوانید آن را اجرا کنید.
ب) روی فن بیان و لحن اجرا به خصوص در شروع سخنرانی تمرین کنید.
ج) به دلیل لرزش صدا به علت استرس، همیشه در شروع سخنرانی از تن صدای بالاتری استفاده کنید. تمرینات صداسازی می تواند در این زمینه به شما کمک کند.
د) مراقب ارتباط چشمی در شروع سخنرانی باشید.
12 روش شروع سخنرانی
1- نحوه سلام و احوال پرسی اول سخنرانی
سلام و احوالپرسی اول سخنرانی ربطی به شروع سخنرانی ندارد. به عبارت دیگر سلام و احوالپرسی اول سخنرانی مربوط به آداب معاشرت است. هم می توانید در اول سخنرانی، سلام و احوالپرسی کنید و بعد از تکنیک های شروع سخنرانی استفاده کنید و هم می توانید ابتدا سخنرانی را شروع کنید و بعد از آن با مخاطبان سلام و احوالپرسی کنید.
امروزه در بسیاری از شبکه های تلوزیونی، مجریان ابتدا سخنرانی خود را شروع می کنند و بعد از آن خود را معرفی می کنند و با مخاطبان سلام و احوالپرسی می کنند.
نمونه متن شروع سخنرانی با سلام و احوالپرسی
گرمای بی سابقه فصل تابستان باعث شکسته شدن رکورد مصرف انرژی و ناترازی هرچه بیشتر انرژی در این زمینه شده است. به ناچار برای جبران این ناترازی نیاز به قطع برق منازل و کارگاه ها و کارخانه هاست. به نظر شما اولویت قطع برق با کدام یک است؟ سلام من حسین زند هستم و امیدوارم که حال همه شما عالی باشد و در این برنامه بتوانیم به اتفاق کارشناسان برنامه گفتگوی چالشی داشته باشیم که باعث آگاهی هر چه بیشتر شما شود.
البته قسمت سلام و احوالپرسی را هم می توانید در ابتدا بیان کنید و سپس سخنرانی خود را شروع کنید.
2- اشعار زیبا برای شروع سخنرانی
استفاده از شعر در شروع سخنرانی یکی ازروش های بسیار موثر است. به ویژه به دلیل رونق شعر و شاعری در کشور و شناخته شدن بزرگانی چون فردوسی، حافظ، سعدی، مولانا و … استفاده از شعر علاوه بر اینکه با مخاطب ارتباط برقرار می کند می تواند سواد سخنور را هم بیش از پیش عیان کند.
نکته مهم این است که شعر برای شروع سخنرانی باید در خدمت موضوع و محتوای سخنرانی باشد.
مثال1: اشعار زیبا برای شروع سخنرانی با موضوع ریا
واعظان کاین جلوه در محراب و منبر می کنند / چون به خلوت می روند آن کار دیگر می کنند
مثال2: اشعار زیبا برای شروع سخنرانی با موضوع عشق
ندیدم از صدای سخن عشق خوشتر / یادگاری که در این گنبد دوار بماند
3- استفاده از آیات قرآن برای شروع سخنرانی
اگر مخاطب شما دینی و مذهبی باشند، شروع سخنرانی با آیات قرآن، روایت و احادیث می تواند جذاب باشد. در این مورد هم فراموش نکنید که آیات قران یا روایات و احادیث باید در خدمت موضوع و محتوا باشد و شما مجاز نیستید به صورت دلبخواهی هر آیه ای را انتخاب کنید.
مثال1: زیباترین آیه برای شروع سخنرانی با موضوع حسادت
أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ (آیه 54 سوره نسا)
با مردم حسد می ورزند چون خدا به فضل خود آن ها را برخوردار کرد.
مثال2: زیباترین آیه برای شروع سخنرانی با موضوع احترام به والدین
لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا (آیه 83 سوره بقره)
جز خدا را نپرستید و به والدین خود نیکی کنید.
مثال3: زیباترین حدیث برای شروع سخنرانی با موضوع علم و عمل
مَثَلُ الّذي يَتَعلّمُ العِلمَ ثُمّ لا يُحدِّثُ بهِ كمَثَلِ الّذي يَكنِزُ الكَنزَ فلا يُنفِقُ مِنهُ .
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: مَثَل كسى كه علم مى آموزد اما آن را آموزش نمى دهد، همچون مَثَل كسى است كه گنج مى اندوزد و از آن خرج نمى كند.
4- تعریف کردن از دیگران
از بهترین و موثرترین تکنیک های شروع است و باعث می شود مخاطب اعتماد به نفس بیشتری بگیرد و سخنرانی را دنبال کند. مراقب باشید سخنور هم باید مهارت تعریف از خود را داشته باشد و هم مهارت تعریف از دیگران. به شرطی که تعریف از خود تبدیل به خودستایی و تعریف از دیگران تبدیل به چاپلوسی نشود. از خودتان هیچ وقت مستقیم تعریف نکنید و عبارت از خود تعریف نباشه را هرگز به کار نبرید. از دیگران هم تعریفی نکنید که مورد قبول آن ها و دیگران نیست.
مثال1: شروع سخنرانی با تعریف از خود با موضوع تواضع و فروتنی
مرحوم شیخ عباس قمى نویسنده کتاب مفاتیح الجنان در خاطرات خود برای پسرش آورده است که:
در قم روحانی بود به نام «عبدالرزاق مسأله گو» که همیشه قبل از ظهر در حرم حضرت معصومه برای مردم خطبه می خواند. مرحوم پدرم از علاقمندان به شیخ بود به حدى که هر روز در مجلس او حاضر مى شد و شیخ هم بعد از مسأله گفتن، از روی کتابی براى شنوندگان و حاضران روایات و احادیث می خواند.
پدرم که به خانه می آمد برایم از روایات و احادیثی که شیخ خوانده بود تعریف می کرد و روزی به من گفت شیخ عباس! کاش مثل عبدالرزاقِ مسئله گو مى شدى و مى توانستى منبر بروى و از این کتاب که او براى ما مى خواند، تو هم مى خواندى.
چند بار خواستم بگویم پدرجان! این کتاب از آثار و تألیفات من است اما هر بار خوددارى کردم و چیزى نگفتم و فقط عرض کردم دعا بفرمائید خداوند توفیقى مرحمت نماید.
مثال2: شروع سخنرانی با تعریف از دیگران با موضوع تعلیم و تربیت
امروز که جلسه اولیا و مربیان مدرسه است می بینم که بسیاری از پدران و مادران حضور پیدا نکرده اند. پیداست شما عزیزانی که زودتر از وقتی که معین شده تشریف آوردید، اهمیت زیادی به تربیت فرزندانتان می دهید. من به فرزندانتان حسودیم می شود که چنین پدر و مادر لایق و شایسته ای دارند.
5- استفاده از جملات قصار مشاهیر، متفکران و دانشمندان
نکته مهم در استفاده از این تکنیک در شروع سخنرانی این است که سخنران باید از مشاهیر مورد اعتماد مخاطب استفاده کند نه مشاهیر خودش.
مثال: شروع سخنرانی برای جامعه مهندسین با موضوع خلاقیت و نوآوری
تنها بودن رمز اختراعات جدید است. تنها باش تا ایده ها متولد شوند. این جملۀ نیکلا تسلا فیزیکدان مشهور است. او اعتقاد داشت افرادی می توانند مخترع باشند و ایده های نوین را به منصه ظهور برسانند که از تنهایی خودشان لذت ببرند.
مثال: شروع سخنرانی برای جامعه پزشکی با خطاهای پزشکی
بوعلی سینا می گوید اگر برای یک اشتباه هزار دلیل بیاورید، شما هزار و یک اشتباه کردید. پس نباید اشتباهات پزشکی توجیه شوند. درست است که بسیاری از بیماران ممکن است اشتباهات ما را متوجه نشوند ولی خود ما که می فهمیم. ولی اگر خودمان را به نفهمیدن بزنیم به جای آنکه مهارت درمانی مان بیشتر شود روز به روز به اشتباهات پزشکی مان اضافه می شود. حق با بوعلی بود: یک پزشک ناشی معاون مرگ است.
6- شروع معماگونه و ایجاد تعلیق
معما باعث کنجکاوی مخاطب و در نتیجه تمرکز او برای دنبال کردن سخنرانی می شود. تعلیق به این معناست که من به جای آنکه مخاطب را از مسیری شفاف و مستقیم به اصل موضوع برسانم او را از مسیری می برم که تا به حال ندیده و تجربه نکرده است. برای استفاده از این تکنیک برای شروع سخنرانی باید در موضوع سخنرانی متخصص باشید.
مثال:
سال ها پیش همایشی در مورد هوش مصنوعی رفته بودم و پروفسوری که از کشور آلمان آمده بود سخنرانی خود را با استفاده از این تکنیک این چنین آغاز کرد: بدن ما مثل کشور کره شمالی است. همیشه مرزهایش بسته است. همیشه کشور در وضعیت آماده باش جنگی است. در این شرایط یا شما دوست هستید یا دشمن. هر ماده ای که وارد بدن می شه باید در سیستم اطلاعاتی پرونده داشته باشه و کد ورود مجاز براش صادر شده باشه. در غیر اینصورت دشمنه و بهش حمله می کنن. واحدی که به دشمن حمله می کنه بخش های مختلفی داره.
بعضی هاشون کماندو هستند و فیزیکی درگیر می شن و به دل دشمن می زنن. برخی تک تیرانداز هستند، برخی ترور شیمیایی می کنن. وقتی دشمن میاد بدن یکی یکی راه های مختلف رو امتحان می کنه اگه همش شکست بخوره اتاق فکر تشکیل می دن و نقاط ضعف ویروس و یا باکتری رو پیدا می کنن و یه راه جدید برای از بین بردنش پیدا می کنند. گلبول های سفید و سیستم دفاعی بدن هوشمندترین پدیده ای است که ما در جهان باهاش مواجهیم. و البته بزرگترین الگوی هوش مصنوعی. هوش مصنوعی هم قراره همین کار رو بکنه. ما بهش نیروها و دیتاهای مختلف رو میدیم، ولی خودشه که باید یاد بگیره در یک شرایطی که قبلا با اون مواجه نشده چکار باید بکنه
7- شروع با به نام خدا
شما می توانید با استفاده از صفات خداوند که مرتبط با موضوع است سخنرانی خود را شروع کنید. این روش به ویژه در سخنرانی های کوتاه که می خواهید کمترین زمان را به شروع اختصاص دهید بسیار پرکاربرد است.
مثال1) به نام خداوند شعر و غزل ( سخنرانی با موضوع عشق)
مثال2) به نام خداوند کلام آفرین (سخنرانی در مورد مهارت ارتباط کلامی)
مثال3) به نام خداوند شمشیر و تیغ (سخنرانی در مورد جنگ)
مثال4) به نام خداوند خطاپوش بخشنده بی نظیر (سخنرانی در مورد گذشت و فداکاری)
مثال5) به نام خداوند هنر آفرین ( سخنرانی در مورد زیبایی)
8- خاطره یا تجربه
خاطرات و تجربه های سخنور به علت اینکه قسمتی از زندگی خود را با مخاطبانش به اشتراک می گذارد و بخشی از اطلاعات شخصی خودش را در اختیار مخاطبان می گذارد می تواند از تاثیرگذارترین تکنیک های شروع سخنرانی باشد.
مثال) شروع سخنرانی با تکنیک خاطره با موضوع رنج زندگی
سال ها پیش وقتی 20 سالم بود کلاس موسیقی می رفتم. وقتی بعد از یکسال کلاس رفتن، نت تمرینی جلسه قبل رو برای استاد زدم. واقعیتش این بود که وقت نکرده بودم در طول هفته تمرین کنم. وقتی ساز زدنم تموم شد، استادم گفت پسرم چند سالته؟ گفتم بیست سال. گفت من چند سالمه؟ گفتم فکر کنم 40 سال. گفت بیست سال دیگه تو چند سالت می شه؟ در عین اینکه تعجب کرده بودم گفتم خوب معلومه 40 سال. گفت بیست سال دیگه من چند سالم میشه؟ باز هم با تعجب بیشتر گفتم خوب 60 سال.
گفت آفرین. مطمئن باش که بیست سال دیگه تو 40 سالت می شه و من 60 سالم و این هیچ اهمیتی نداره. مهم اینه که من چگونه 60 سالم می شه و تو چگونه 40 سالت می شه. سال های عمر میان و میرن و به من و تو ربطی ندارن. این تلاش و کوشش و زحمت و رنجی که به خاطر رشد و پیشرفتت می کشی به اون سال ها معنی می ده.
9- قصه، حکایت یا داستان کوتاه
برخی فیلسوفان انسان را حیوان قصه گو می نامند. آن ها اعتقاد دارند هیچ چیز در این دنیا به اندازه قصه روی انسان تاثیر نمی گذارد. واقعیت هم این است که هویت ملی و دینی همه ما با چند قصه در ذهن ما جای گرفته است. قصه رستم و سهراب، قصه یوسف، قصه لیلی و مجنون، قصه خسرو و شیرین و … . به شما که می خواهید به جمع سخنوران بپیوندید توصیه می کنم قصه را فراموش نکنید. سخنور حرفه ای، قصه گوی حرفه ای هم هست. مطالعه قصه های مثنوی، کلیله و دمنه، گلستان سعدی، شاهنامه فردوسی و بسیاری از قصه ها و حکایت های عرفانی و تاریخی و همچنین قصه های ملل می تواند از شما سخنور قدرتمندی بسازد که به راحتی م توانید مخاطب را تحت تاثیر قرار دهید.
مثال) شروع سخنرانی با قصه در مورد غرور و خودبینی
می گن یه روزی دانشمندی که در عام صرف و نحو استاد بود، سوار کشتی شد. از روی فخر و غرور به ناخدا گفت: “هیچ از نحو خواندی”. ناخدا گفت نه. دانشمند در جوابش ” گفت نیم عمر تو شد بر فنا”. ناخدا دلش شکست ولی سکوت کرد. در میانه سفر کشتی دچار طوفان شد. ناخدا سراغ دانشمند رفت و گفت: “هیچ دانی آشنا کردن بگو”. ناخدا پرسید تو شنا بلدی و دانشمند گفت نه بلد نیستم و ناخدا در جواب گفت: کل عمرت ای نحوی فناست / زان که کشتی غرق این گرداب هاست.
10- طنز
استفاده از طنز در شروع سخنرانی برای ایجاد شکستن فضای سنگین حاکم بر جلسه و ایجاد صمیمیت بسیار مناسب است. فقط مراقب باشید که مرز طنز مبتنی بر حکمت را با لودگی رعایت کنید. در غیر اینصورت سخنور شخصیت و اعتبار خود را نزد مخاطب از دست می دهد.
مثال) شروع سخنرانی با موضوع عدالت
می گن یک کشاورز ساده دلی با اطرافیان خان، سر موضوع میزان آبی که باید برای زمینش استفاده کند دچار اختلاف شد. شکایت به خان بردند و در نهایت خان دستور داد که فلکش کنند. چوب فلک را به پایش بستند و شروع به زدنش کردند. هر ضربه ای که به کف پایش می زندند کشاورز با صدای بلند می گفت آخ پشتم! چند ضربه که زدند و کشاورز این جمله را تکرار کرد، خان تعحب کرد. به کشاورز گفت پدرسوخته شلاق را کف پایت می زنند و تو فریاد می زنی آخ پشتم! ما را مسخره می کنی. کشاورز در پاسخ گفت خان اگه منم مثل اینا پشتم به تو گرم و بود الان در حال فلک شدن نبودم. من پشت ندارم که به این روز افتادم.
11- مسائل روز
شروع سخنرانی با مسائل روز و به اصطلاح تِرِند جامعه می تواند به سرعت اعتماد مخاطب را جلب کند.
مثال) شروع سخنرانی با مسائل روز با موضوع عدالت آموزشی
یکی از ورزشکاران خانم کشور که در المپیک پاریس مدال برنز گرفته است از رئیس جمهور تقاضا کرده که بدون کنکور او را در رشته پزشکی پذیرش کنند. فارغ از درستی یا نادرستی این عمل، اعتراضات و انتقادات و همچنین همدلی های و همراهی ها با این موضوع نشان می دهد که ما نباید از کنار این موضوع به سادگی رد شویم.
12- سوال
طرح پرسش در شروع سخنرانی می تواند با چالشی که در ذهن مخاطب ایجاد می کند باعث ترغیب و تشویق او به دنبال کردن حرف های شما شود. فقط چند نکته را رعایت کنید. اول بیشتر از سه سوال مطرح نکنید. دوم سخنران اگر سوالی طرح می کند خودش پاسخ می دهد پس اجازه ندهید مخاطبان به خودشان اجازه دهند که سوال شما را پاسخ دهند. سوم و از همه مهمتر اینکه حتما باید سوال چالشی باشد و از طرح سوالات ساده اجتناب کنید.
مثال: شروع سخنرانی با سوال با موضوع تقدیر و سرنوشت
آیا تقدیر و سرنوشت و اراده آزاد انسان می تواند در کنار هم معنی داشته باشد؟ اگر همه چیز از قبل مقدر شده پس چگونه می توان کسی را به خاطر انجام کاری گناهکار دانست و او را محاکمه کرد؟
0 دیدگاهها