4 روش اصلی ارائه سخنرانی شامل سخنرانی از روی متن، سخنرانی از حفظ، بداهه گویی و روش چهارم که بهترین و تاثیرگذارترین نوع ارائه است سخنرانی از روی یادداشت می گویند. در ادامه به بررسی هر کدام از روش های ارائه سخنرانی می پردازیم و مزایا و معایب هر کدام را بررسی می کنیم.
آنچه می خوانید
4 روش اصلی ارائه سخنرانی
1- سخنرانی از روی متن (Manuscript Speech)
در این روش ارائه سخنرانی، متن کامل سخنرانی از قبل آماده می شود و سخنور از روی متن کلمه به کلمه می خواند.
موارد کاربردی
روش ارائه سخنرانی از روی متن در مواردی که انتخاب کلمات و جملات اهمیت حیاتی برای مخاطب دارد استفاده می شود. معمولا سخنرانی های رسمی و خاص که اهمیت حقوقی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی بسیار بالایی دارد از این نوع سخنرانی استفاده می شود. از جمله در سخنرانی های دولتی، بیانیه های رسمی و حساسیت برانگیز، سمینارهای علمی و دانشگاهی که نیاز به ارائه دقیق مطالب و ارائه مرجع و رفرنس دقیق دارد به کار می رود.
ویژگی ها
الف) دقت و صحت
در این روش ارائه سخنرانی چون متن سخنرانی از قبل آماده می شود، کلمات با دقت انتخاب می شود. انتخاب دقیق کلمات، صحت و درستی مفاهیم را تضمین می کند. به صورت کلی در این نوع از سخنوری، احتمال اشتباه در انتخاب کلمات و جملات و نادرستی مفاهیم بسیار کم است.
ب) کاهش اضطراب
چون در این روش ارانه سخنرانی نیازی به بداهه گویی نیست و متن از قبل آماده شده و سخنور هم به صورت کامل از روی متن می خواند، میزان اضطراب نسب به سایر روش های سخنرانی کمتر است.
چالش ها
الف) از دست دادن ارتباط چشمی
معمولا در این روش ارائه سخنرانی، سخنور ارتباط چشمی خود را با مخاطب از دست می دهد. چون مجبور است که تمامی کلمات را بخواند. این مورد باعث می شود میزان جذابیت و تاثیرگذاری سخنور به کمترین میزان ممکن برسد. در واقع در این روش، جذابیت و تاثیرگذاری، فدای دقت و صحت می شود.
ب) آسیب شخصیتی
در این روش به دلیل خواندن از روی متن، تصویر ذهنی که مخاطب از سخنور دارد در ضعیف ترین حالت ممکن قرار میگیرد. این تصویر به مخاطب حس عدم تسلط و حرفه ای نبودن می دهد. دقیقا مانند معلمانی که از روی جزوه درس می دادند و شاگردان، آن ها را متهم به بی سوادی می کردند.
ج) گم کردن کلمات
در مواردی که سخنور سعی می کند هر از چند گاهی به مخاطبان خود نگاه کند، وقتی دوباره به متن برمی گردد ممکن است کلمات یا خطوط متن را گم کند و یا جابجا بخواند. که هر دو باعث آسیب جدی شخصیتی به سخنور می شود.
د) کسالت مخاطب
اگر سخنور از مهارت فن بیان و دکلمه برخوردار نباشد، خواندن متن سخنرانی با صدای یکنواخت و بدون تکنیک های بیانی، به شدت برای مخاطب حوصله سر بر است.
ه) عدم رعایت زبان معیار
سخنرانی از روی متن، باعث می شود که به جای زبان گفتار، زبان نوشتار حاکم شود. به عبارت دیگر سخنور کتابی و نوشتاری صحبت می کند. این موضوع ارتباط موثر با مخاطب را از بین می برد. البته این ایراد در روش سخنرانی از حفظ هم کاملا صدق می کند.
نکاتی برای بهبود
سخنورانی که نیاز به سخنرانی از روی متن دارند توصیه می شود:
اول: با شرکت در کلاس فن بیان و یادگیری لحن، تلفظ صحیح حروف و نحوه دکلمه متن، به سخنرانی خود فرم نمایشی بدهند و بیشترین جذابیت را برای مخاطب ایجاد کنند.
دوم: کیفیت صدا در این نوع سخنرانی، فاکتور مهم و تعیین کننده ای است. پس با انجام تمرینات صداسازی و تنفس صحیح، کیفیت استاندارد صدای خود را تضمین کنند.
سوم: متن سخنرانی را از قبل بارها و بارها تمرین و تکرار کنند تا به متن مسلط شوند. این تسلط هم باعث درست خوانی می شود و هم سخنور ارتباط چشمی بیشتری می تواند با مخاطب برقرار کند.
2- سخنرانی از حفظ (Memorized speech)
در این روش ارائه سخنرانی، سخنور، متن سخنرانی را به صورت کامل حفظ می کند و هنگام ارائه دیگر از روی متن نمی خواند.
موارد کاربردی
این نوع سخنرانی در مراسمی که ارتباط مستقیم با مخاطب از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است استفاده می شود. سخنرانی های انتخاباتی برای ارائه دقیق مطالب و تاثیرگذاری روی رای دهنگان، سخنرانی های مراسم خاص مانند عروسی یا مراسم ختم هم از این جمله اند.
ویژگی ها
الف) ارتباط چشمی مناسب
سخنوران در این روش ارائه سخنرانی، متن را از قبل حفظ می کنند. در نتیجه از روی متن نمی خوانند و امکان برقراری ارتباط چشمی مناسب و تاثیرگذار را دارند.
ب) آزادی در حرکات زبان بدن
سخنور در این روش می تواند آزادانه از حرکات دست و میمیک صورت یا حالت چهره برای انتقال احساس و معنا به مخاطب استفاده کند. این آزادی به مراتب بیشتر از روش سخنرانی از روی متن است که می تواند به جذابیت بصری سخنوری کمک کند.
چالش ها
الف) استرس و اضطراب
حفظ کردن متن می تواند به افزایش استرس و اضطراب دامن بزند. مخصوصا زمانی که در مواجهه با جمعیت ممکن است مطالبی که حفظ کرده اید از یادتان برود. این صحنه می تواند صحنه سخنوری شما را به یک جهنم تبدیل کند.
ب) تکرار
اگر بخواهید یک شعر را از حغظ در جمع بخوانید و یک بیت را فراموش کرده باشید، حتما تکرار را تجربه کرده اید. برای آنکه آن بیت را به یاد بیاورید دوباره بیت قبل را تکرار می کنید تا فرصت کافی برای یادآوری پیدا کنید. این تکرار در روش ارائه سخنرانی از حفظ هم بارها ممکن است اتفاق بیافتد. این امر به جذابیت و تسلط سخنور آسیب می رساند.
ج) محدودیت زمانی
سخنرانی از حفظ فقط در مواردی کاربرد دارد که زمان و متن سخنرانی کوتاه باشد. در سخنرانی های طولانی عملا امکان حفظ مطالب وجود ندارد.
نکاتی برای بهبود
الف) از تکنیک های متنوع حفظ کردن مانند تکرار، تصویرسازی ذهنی و تقسیم بندی برای تسلط استفاده کنید.
ب) بارها سخنرانی را تمرین کنید. در موارد اضطراری که دچار فراموشی می شوید سعی کنید جمله های جایگزینی را تهیه کنید. این تکنیک می تواند استرس را نیز کاهش دهد.
ج) ابتدا متن را حفظ کنید سپس روی تکینک های لحن، زبان بدن و تلفظ صحیح کلمات کار کنید.
3- بداهه گویی (impromptu speech)
بداهه گویی، روش ارائه سخنرانی ای است که سخنور در موقعیت پاسخ سریع به یک پرسش یا مواجهه لحظه ای با یک پدیده قرار می گیرد و بدون آمادگی قبلی یا تهیه متن نیاز به پاسخگویی دارد. در اصطلاح عامه به آن حاضرجوابی هم می گویند. البته فراموش نکنید بداهه گویی یا حاضرجوابی به معنای بی ادبی، گستاخی و عدم رعایت ادب، متانت و وقار در سخن نیست.
موارد کاربردی
بداهه گویی در جلسات پرسش و پاسخ، مناظره و همچنین مواردی که به طور ناگهانی از شما خواسته می شود که نظر خودتان را در مورد موضوع مورد بحث بیان کنید کاربرد فراوان دارد.
ویژگی ها
الف) انعطاف پذیری و تطابق سریع
سرعت و عکس العمل سریع از ویژگی های مهم بداهه گویی است. در نتیجه سخنور می تواند در لحظه بسیار منعطف عمل کند و خود را بلافاصله با محیط و شرایط تطبیق دهد.
ب) وضعیت طبیعی
هیچ روش ارانه سخنرانی باندازه بداهه گویی طبیعی و واقعی به نظر نمی رسد. این موضوع می تواند عمق تعامل و ارتباط با مخاطب را افزایش دهد.
چالش ها
الف) از دستن دادن نظم ذهنی
در صورت مبتدی بودن سخنور، سخنرانی بداهه یا بداهه گویی می تواند باعث پریشان گویی شود. به عبارت دیگر سخنور پراکنده سخن می گوید و نظم ذهنی خود را از دست می دهد. این موضوع می تواند فهم مخاطب از حرف های شما را دچار مشکل کند.
ب) عدم دقت و صحت
چون در این روش ارائه سخنرانی، سخنور وقت کافی برای فکر کردن، تحقیق و آماده سازی محتوا ندارد، احتمال اشتباه هم زیاد است.
نکاتی برای بهبود
الف) در بداهه گویی از ساختار سخنرانی ساده استفاده کنید. ساختار سه قسمتی کلاسیک و علی و معلولی از جمله ساختارهای مناسب برای بداهه گویی است.
ب) سعی کنید قبل از اینکه در موقعیت بداهه قرار بگیرید سوالات مخاطب را پیش بینی کنید و به صورت ذهنی به آن پاسخ دهید. البته که نمی توان همه سوالات را پیش بینی کرد ولی این تمرین می تواند اعتماد به نفس شما را زیاد کند.
ج) سخنوران باید سعی کنند هنگام بداهه گویی روی نکات کلیدی و اصلی متمرکز شوند و از ذکر جزئیات غیرضروری و بی اهمیت خودداری کنند.
د) استفاده از تجربیات شخصی و بیان داستان ها و خاطره های واقعی در بداهه گویی می تواند در متقاعدسازی مخاطب موثر باشد.
ه) شرکت در کلاس مناظره و همچنین بحث در مورد موضوعات تصادفی با اطرافیان می تواند به مهارت بداهه گویی شما کمک کند.
4- سخنرانی از روی یادداشت (Extemporaneous speech)
تفاوت این روش ارائه سخنرانی با بداهه گویی در این است که سخنور از قبل کلیات موضوع را می داند و محتوا، یادداشت ها و نت های لازم را آماده کرده است. در این روش سخنور از روی متن نمی خواند، متن سخنرانی را نیز حفظ نمی کند، بلکه فرم ارائه مانند بداهه گویی است. با این تفاوت که از قبل سوالات و موضوع را می داند و محتوای سخنرانی از قبل آماده است. این روش را می توان عالیترین روش ارائه سخنرانی دانست.
موارد کاربردی
در سخنرانی های کارگاهی و آموزشی و جلسات تجاری که نیاز به استفاده از یادداشت ها و ارائه نکات کلیدی است، این روش ارائه سخنرانی کاربرد دارد.
ویژگی ها
الف) در این روش مانند بداهه گویی نیازی به حفظ متن سخنرانی نیست.
ب) وجود یادداشت ها، استرس و اضطراب را نسبت به بداهه گویی کمتر می کند.
ج) وقت کافی برای مطالعه و تحقیق منجر به تسلط و اعتماد به نفس بیشتر سخنران می شود.
د) مانند بداهه گویی این سخنرانی نیز بسیار طبیعی و روان به نظر می رسد. از این نظر می تواند موثرترین ارتباط را با مخاطب برقرار کند.
چالش ها
الف) برای ارائه موفق لازم است که سخنران کاملا تمرین کرده و آماده باشد و به نکات کلیدی مسلط باشد.
ب) بدون داشتن متن کامل احتمال فراموشی وجود دارد. بنابراین تهیه یادداشت سخنرانی بسیار ضروری است.
نکاتی برای بهبود
شرکت در کلاس سخنوری و یادگیری انواع ساختارهای سخنرانی، قالب های سخنرانی، تکنیک های پایان و شروع سخنرانی و همچنین روش های متقاعدسازی مخاطب می تواند شما را به یک سخنور حرفه ای تبدیل کند.
0 دیدگاهها