بیان چیست؟ هنر تصویرسازی برای جذاب تر صحبت کردن

۳- قصه

(Storytelling)

از دیدگاه علوم ارتباطات، قصه قدرتمندترین ابزار انتقال معناست. قصه باعث می‌شود مخاطب به جای تحلیل کردن، وارد تجربه شود.

چرا قصه و روایت تا این اندازه مهم هستند؟

اهمیت قصه و روایت تنها به سخنرانی و آموزش محدود نمی‌شود. در بسیاری از موارد، آنچه مردم از یک رویداد به یاد می‌سپارند، خود رویداد نیست؛ بلکه روایتی است که از آن رویداد در ذهنشان شکل گرفته است.

به همین دلیل برخی پژوهشگران ارتباطات معتقدند که انسان‌ها در «جهان روایت‌ها» زندگی می‌کنند، نه صرفاً در جهان واقعیت‌ها. ما بسیاری از افراد، سازمان‌ها، برندها و حتی رویدادهای تاریخی را نه از طریق تجربه مستقیم، بلکه از طریق داستان‌ها و روایت‌هایی که درباره آن‌ها شنیده‌ایم می‌شناسیم.

در عرصه سیاست، کسب‌وکار، رسانه و حتی روابط بین‌فردی نیز گاهی مشاهده می‌شود که افراد مختلف از یک واقعیت واحد، روایت‌های کاملاً متفاوتی ارائه می‌کنند. به همین دلیل امروزه از اصطلاح «جنگ روایت‌ها» استفاده می‌شود؛ یعنی رقابت برای شکل دادن به برداشت و تفسیر مخاطبان.

این موضوع نشان می‌دهد که قصه و روایت صرفاً ابزار سرگرمی نیستند؛ بلکه یکی از مهم‌ترین ابزارهای شکل‌دهی به معنا، ادراک و قضاوت انسان‌ها به شمار می‌روند.

انسان؛ موجودی قصه‌گو

والتر فیشر، نظریه‌پرداز برجسته ارتباطات، معتقد بود انسان موجودی منطقی صرف نیست، بلکه «حیوان قصه‌گو» (Homo Narrans) است.

از دیدگاه او، انسان‌ها جهان را نه فقط از طریق استدلال، بلکه از طریق داستان‌ها و روایت‌ها درک می‌کنند. بسیاری از باورها، ارزش‌ها، نگرش‌ها و تصمیم‌های ما تحت تأثیر روایت‌هایی است که درباره خود، دیگران و جهان پیرامونمان می‌شنویم.

غرق شدن در داستان

در روان‌شناسی ارتباطات، پدیده‌ای با عنوان Narrative Transportation مطرح شده است.

زمانی که یک داستان به‌خوبی روایت می‌شود، مخاطب برای مدتی از محیط اطراف خود فاصله می‌گیرد و وارد جهان داستان می‌شود. او وقایع را از نگاه شخصیت‌های داستان تجربه می‌کند، با آن‌ها همدلی می‌کند و احساسات آن‌ها را لمس می‌کند.

به همین دلیل است که یک داستان خوب گاهی بیش از ده‌ها استدلال منطقی بر نگرش و رفتار مخاطب اثر می‌گذارد.

در واقع، قصه پلی است میان ذهن سخنور و ذهن مخاطب.